PREZBITERIUM

PREZBITERIUM

   Najważniejszą przestrzenią w budynku kościoła jest prezbiterium  miejsce, w obrębie którego porusza się kapłan sprawujący liturgię oraz służba liturgiczna. Zwykle jest ono wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem. Swoją polską nazwę prezbiterium, jako miejsce, z którego duchowny przewodniczy zgromadzeniu liturgicznemu, zawdzięcza spolszczeniu greckiego terminu presbyteros (starszy), którym to w starożytnym Kościele określano osobę duchowną. Przez setki lat w Kościele katolickim istniał zwyczaj budowania świątyń w taki sposób, aby ściana prezbiterium znajdowała się po wschodniej stronie świata. Miało to przypominać, że Chrystus jest słońcem, światłością świata i w symboliczny sposób kierować ku Niemu oczy, a przez to serca wiernych.
     W prezbiterium każdej katolickiej świątyni znajduje się miejsce, które na stałe przeznaczone jest dla kapłana przewodniczącego Mszy Świętej. Krzesło to określa się więc mianem miejsca przewodniczenia. To na nim siada celebrans w niektórych momentach Eucharystii. Zaleca się również, aby stojąc właśnie przy nim kapłan prowadził obrzędy wstępne Mszy Świętej (do modlitwy zwanej kolektą), wypowiadał Modlitwę po Komunii oraz sprawował obrzędy zakończenia Eucharystii, czyli błogosławił i rozsyłał wiernych. Te bowiem części Mszy Świętej nie są w ścisły sposób zjednoczone z przemianą chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa (na ołtarzu), ani z odczytywaniem Słowa Bożego (przy ambonie). Miejsce przewodniczenia winno znajdować się w centrum prezbiterium, lub w innym widocznym jego punkcie, jeśli np. w środku prezbiterium umieszczone jest tabernakulum (tak jak w naszej świątyni). Wierni powinni bowiem dobrze widzieć kapłana, który  niezależnie od swej własnej świętości czy grzeszności  przewodniczy liturgii, symbolizując obecność pośród ludu samego Chrystusa.
     Obok prezbiterium, czyli przestrzeni, w obrębie której porusza się kapłan sprawujący liturgię oraz służba liturgiczna, w katolickich świątyniach znajduje się zazwyczaj  zakrystia.  Jest to pomieszczenie, które służy do przechowywania naczyń i szat liturgicznych. Tam również kapłani i asystujący im członkowie liturgicznej służby ołtarza przygotowują się do odprawiania obrzędów liturgicznych. Z uwagi na funkcje, które spełnia, zakrystia zwykle jest połączona z prezbiterium bezpośrednim przejściem. Polskie słowo zakrystia wywodzi się od dawnego włoskiego pojęcia sacrista oznaczającego człowieka pełniącego służbę w kościele. Ten zaś termin pochodził od łacińskiego słowa sacer, czyli święty. Każdą bowiem posługę spełnianą dla Boga można nazwać świętą.

     Gdy dostaniemy się do katolickiej świątyni przez główne wejście, najprawdopodobniej znajdziemy się w jej kruchcie. Tak właśnie nazywana jest część kościoła, która stanowi jakby jego przedsionek. Najczęściej wydzielona jest wewnątrz świątyni, choć w niektórych kościołach ma ona formę przybudówki wyraźnie wyodrębnionej z bryły budynku.

Przestrzeń świątyni pomiędzy kruchtą a prezbiterium nazywana jest nawą. Jest ona przeznaczona dla wiernych, zwykle znajdują się w niej ławki bądź inne siedziska dla gromadzących się na liturgii. W kościołach, w których nawie znajdują się rzędy kolumn (tak jak w naszej parafialnej świątyni), wyróżnia się nawę główną (przestrzeń obejmująca „środkową” część nawy pomiędzy rzędami kolumn) oraz nawy boczne (przestrzenie pomiędzy kolumnami a ścianami kościoła).